Thừa cân, béo phì: Cách ngăn ngừa và khắc phục

Thừa cân, béo phì: Cách ngăn ngừa và khắc phục

June 29, 2018 0 By Nga Truong

Tổ chức y tế thế giới (WHO) định nghĩa béo phì là tình trạng tích luỹ mỡ quá mức và không bình thường tại một vùng cơ thể hay toàn thân đến mức ảnh hưởng tới sức khoẻ.

Có thể đánh giá mức độ béo phì bằng chỉ số sinh khối cơ thể (BMI).Theo tư liệu trên mạng (http://vi.wikipedia.org) thì béo phì là một tình trạng sức khoẻ có nguyên nhân dinh dưỡng. Thừa cân, béo phì: Cách ngăn ngừa và khắc phục, thường thường một người trưởng thành khỏe mạnh, dinh dưỡng hợp lý, cân nặng của họ đứng yên hoặc dao động trong giới hạn nhất định. “Cân nặng nên có” của mỗi người thường ở vào độ tuổi 25-30. Hiện nay, Tổ chức y tế thế giới thường dùng Chỉ số sinh khối cơ thể (BMI – Body mass index) để nhận định tình trạng gầy béo.

Chỉ số sinh khối được tính như sau: BMI = (Cận nặng,kg) : (Chiều cao,m)2. Người ta coi chỉ số BMI bình thường nên có ở giới hạn 20-25, trên 25 là thừa cân và trên 30 là béo phì. Đó là chỉ số dành cho người châu Âu và châu Mỹ. Đối với người châu Á, BMI bình thường có giới hạn từ 18,5-23. Vượt quá 27,87 với nam và 27,3 với nữ là béo phì, nhất thiết cần giảm cân. Người Trung Quốc thì chỉ số BMI được coi là bình thường ở mức 18,5-24,9. Múc 25-29,9 là thừa cân. Mức 30-34,9 là béo phì cấp I; 35-39,9 là béo phì cấp II; trên 40 là béo phì cấp III.

Một điều cần chú ý nữa là vùng chất mỡ tập trung. Mỡ tập trung nhiều quanh vùng eo lưng tạo nên dáng “quả táo tàu” thường được gọi là béo kiểu “trung tâm”, béo kiểu phần trên hay béo kiểu dáng đàn ông và mỡ tập trung ở phần háng tạo nên vóc dáng “quả lê” còn gọi là béo phần thấp hay béo dáng đàn bà. Vì vậy bên cạnh theo dõi chỉ số BMI nên theo dõi thêm tỷ số vòng bụng/ vòng mông, khi tỉ số này vượt quá 0,9 ở nam giới và 0,8 ở nữ giới thì các nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, bệnh đái đường đều tăng lên rõ rệt. Vòng bụng được coi là bình thường với nam là không quá 85cm, với nữ là không quá 80cm.

Thừa cân, béo phì: Cách ngăn ngừa và khắc phục - Ảnh 1

Trên thế giới số người thừa cân hiện đã lên tới 1 tỷ người. Tại Mỹ có tới 50% nhân khẩu thừa cân và trên 30% mắc bệnh béo phì, mỗi năm có tới 300.000 người chết vì các bệnh có liên quan đến béo phì. Khoảng 1/3 người già ở Mỹ mắc bệnh béo phì và 1/5 trẻ em bị béo phì. Người béo nhất thế giới là một người Mỹ ở Seattle tên Joe Brower Minnoch, tháng 3 năm 1978 ông đạt trọng lượng tới 635kg, ông mất vào tháng 9 năm 1983 ở tuổi 42. Người phụ nữ to béo nhất thế giới cũng là một người Mỹ, bà Rosalie Bradfort, cân nặng 544kg vào tháng 1 năm 1987. Bà mất ngày 29.11.2006, thọ 63 tuổi. Người nặng nhất Mexico là anh Manuel Uribe, cân nặng 560,196kg.

Châu Âu cũng có trên 50% nhân khẩu thuộc diện thừa cân. 30 năm nữa tỷ lệ này có thể lên đến 70%. Người Anh bình quân có tới 40% dân số xem TV mỗi ngày trên 3 giờ và 20% ngồi trước máy tính trên 2 giờ, có tới 2/3 dân chúng mỗi tuần không tập luyện được tới 30 phút (!). Chính vì vậy mà ở Anh có tới trên 50% trong số 60 triệu dân ở tình trạng thừa cân. Thụy Điển là nước có điều kiện sống rất tốt, không khí trong lành nhưng vẫn có 5,3% nam giới thừa cân, tỷ lệ nữ thừa cân còn cao hơn một chút. Tại Hà Lan, tỷ lệ thừa cân ở nam giới là 8,4% trong khi ở nữ giới thấp hơn, chỉ 8,3%.

Các nước đang phát triển tuy mức sống thấp hơn nhưng cũng có không ít người thừa cân. Colombia có tới 43% nhân khẩu thuộc diện béo phì. Quốc đảo Samoa (Nam Thái Bình Dương) có tới 70% nữ giới và 50% nam giới bị béo phì. Tại Trung Quốc, theo điều tra năm 1995, có tới khoảng 200 triệu người thừa cân và khoảng 90 triệu người béo phì. Dự đoán sau 10 năm nữa số người béo phì sẽ tăng lên đến 200 triệu người. Bình quân người thành niên ở Trung Quốc có tới 20-30% thừa cân, tỷ lệ này ở các thành thị lớn là 35-40%, ở nông thôn là khoảng 10-18%. Điều tra năm 2002 cho thấy ở Trung Quốc có khoảng 14,7% dân số thừa cận và 2,6% dân số đang bị béo phì.

Nếu so sánh giũa năm 2000 với năm 1985 thì số thanh thiếu niên ở lứa tuổi 8-18 có tỷ lệ thằa cân và béo phì tăng lên đến 28 lần. Khoảng 20% số người thừa cân hoặc béo phì trên thế giới là người Trung Hoa. Người to béo nhất Trung Quốc là một người đàn ông ở huyện Đại Túc, thành phố Trùng Khánh. Anh ta cao 1,53m nhưng nặng 207kg, vòng bụng tới 1,83m. Theo vi.vvikipedia thì người bị béo phì ngoài thân hình phì nộn, nặng nề, khó coi… còn có nguy cơ mắc nhiều bệnh như rối loạn lipid máu, tăng huyết áp, sỏi mật, tiểu đường, xương khớp… và cả ung thư.

Thừa cân, béo phì: Cách ngăn ngừa và khắc phục - Ảnh 2

Điều tra 186.000 người thừa cân không hút thuốc các nhà khoa học cho biết khả năng chết sớm của nhóm người này cao hơn người có trọng lượng bình thường là 20-40%, người béo phì có tỷ lệ tử vong cao hơn gấp 2-3 lần.Ở Việt Nam tỷ lệ thừa cân và béo phì khoảng 4% ở Hà Nội (1995) và thành phố Hồ Chí Minh (2000), 10,7% ở lứa tuổi 15-49 và 21,9% ở lứa tuổi 40-49. Tỷ lệ béo phì ở trẻ học sinh tiểu học Hà Nội là 4,2% (1996), và 12,2% ở thành phố Hồ Chí Minh (1997). Béo phì không tốt đối với sức khoẻ, người càng béo các nguy cơ càng nhiều. Người béo phì dễ mắc các bệnh tăng huyết áp, bệnh tim mạch do mạch vành, tiểu đường, hay bị các rối loạn dạ dày, ruột, sỏi mật. Béo phì có các tác hại và nguy cơ cụ thể là:

–    Sống nặng nề, khó chịu: rất nóng bức về mùa hè, mệt mỏi toàn thân, lao động không dai sức và kém hiệu quả, đi lại chậm chạp và dễ bị tai nạn giao thông, tai nạn lao động.

–    Dễ mắc một số bệnh mạn tính như bệnh mạch vành, bệnh tiểu đường týp II, sỏi mật… Phụ nữ mãn kinh có tỷ lệ cao về ung thư túi mật, ung thư vú và tử cung. Nam giới tăng tỷ lệ ung thư thận và ung thư tuyến tiên liệt.

Để đề phòng và khắc phục thừa cân, béo phì cần dựa vào nguyên tắc giảm năng lượng đầu vào (giảm số calo trong khẩu phần hàng ngày) và tăng năng lượng đầu ra (thông qua lao động, tập thể dục, chơi thể thao).Yếu tố di truyền có vai trò nhất định đối với những trẻ béo phì thường có cha mẹ béo, tuy vậy nhìn trên đa số cộng đồng thì yêu tố này không lớn lắm. Đối với người thừa cân và béo phì nên dựa vào chỉ số BMI mà quyết đinh lượng calo trong khẩu phần hàng ngày. Cụ thể là:

–    BMI từ 25-29,9 thì năng lượng đưa vào một ngày là 1500 kcal.

–    BMI từ 30-34,9 thì năng lượng đưa vào một ngày là 1200 kcal.

–    BMI từ 35-39,9 thì năng lượng đưa vào một ngày là 1000 kcal.

–    BMI từ 40 trở lên thì năng lượng đưa vào một ngày là 800 kcal.

Trong khẩu phần tỉ lệ năng lượng giữa các chất nên là 15-16% protein, 12-13% lipid, 71-72% hydrạt carbon. Nên giâm bớt chất bột, chất béo. Ăn đủ chất đạm. Ăn nhiều rau xanh và hoa quả, bỏ thói quen ăn vặt. Cần lưu ý:Cách ngăn ngừa và khắc phục bệnh thừa cân béo phì bằng phương pháp nhịn ăn thì vô cùng cực đoan, rất có hại. Uống giâm cũng là một biện pháp rất nguy hiểm cho sức khoẻ 

Nguồn tổng hợp