Rau Cần tây – vừa là thức ăn vừa là vị thuốc đa dụng

Rau Cần tây – vừa là thức ăn vừa là vị thuốc đa dụng

June 29, 2018 0 By Nga Truong

Rau cần tây được trồng nhiều ở nước ta và một số nước châu Âu, thường được dùng làm rau ăn. Ngoài ra, rau cần tây còn được dùng như một vị thuốc để chữa một số bệnh như cao huyết áp, thuốc lợi tiểu.

Cần tây (Selery) có tên khoa học là Apium graveolens L., thuộc họ Hoa tán hay họ Ngò – Apiaceae.Rau Cần tây – vừa là thức ăn vừa là vị thuốc đa dụng. Cần phân biệt với rau cần ta, còn gọi Cần cơm, Cần ống (Oenanthe javanica DC. = Oenanthe Stolontifera), cùng họ, có thân rỗng nhiều đốt, cũng được dùng làm rau ăn. Cần tây, thân thảo, nhị niên, toàn thân xanh lục, mọc thẳng đứng, cao tới 1,5 m, có nhiều rãnh dọc, chia nhiều cành mọc đúng. Lá xẻ nhiều thùy, có bẹ cứng. Hoa tán kép mang 8 -12 tán, mỗi tán mang 10 -12 hoa với 5 cánh hoa trắng. Trái nhỏ 1 mm, tròn, có 5 khía, khi chín trái mở ra và cho mùi rất thơm. Hột nhỏ màu nâu. 

Trồng làm rau thơm, ở chợ thường bán có 2 thứ:

–    Thứ lá nhỏ, ta chỉ thấy có gốc rễ và lá chứ không có thân, màu xanh lục.

–    Thứ lá bẹ to có khía dọc, màu trắng.

Rau Cần tây được phát hiện từ 2000 năm trước, ở Trung Quốc từ thế kỷ 15. Tại Anh rau Cần tây được trồng từ thế kỷ thứ 16,17, trước tiên là dùng làm thuốc sau mới đến gia vị nêm cho các món xúp và hầm. Ở nhiều nước trên thế giới từ Á sang Âu, Cần tây được trồng rộng rãi và thu hoạch vào các vụ hoa màu, nó cũng được mọi người trồng trong nhà bếp hoặc các khu vườn nhỏ trong nhà. Cần tây đã được trồng nhiều ở Việt Nam để làm rau ăn, rất ngon khi rau Cần tây xào với thịt bò.

Rau Cần tây - vừa là thức ăn vừa là vị thuốc đa dụng - Ảnh 1

Hiện nay, rau Cần tây được xem như một loại rau sạch, thơm ngon, hợp khẩu vị, và là một thực phẩm tuyệt vời. Nó là một nguồn khoáng chất và vitamin, đặc biệt là rất giàu caroten và vitamin C. Kết quả phân tích trong 100 g lá Cần tây có chứa 88% nước, 6,3% protein, 0,6% chất béo, 2,1% chất khoáng (calcium, phosphor, sắt), 1,4% chất xơ và 1,6% đường và chỉ cung cấp 37 calori. Trong quả còn có chứa tinh dầu có mùi thơm như limonen và các chất chuyển hóa của sadanolic acid. Rau Cần tây được gọi là “celery”, theo nghĩa Latinh “celery” là “tác động nhanh”, nghĩa này được ứng dụng trong trị liệu học.

Toàn thân cành lá của Cần tây rất giàu các chất có hiệu lực do đó giúp cho rau Cần tây được đánh giá là một thảo dược quan trọng. Ngoài những chất cơ bản như khoáng chất, vitamin và chất dinh dưỡng, còn có một lượng lớn chất kích thích tố và tinh dầu giúp cho cây có mùi thơm đặc trưng và mạnh mẽ. Tinh dầu có tác dụng điều hòa hệ thần kinh trung ương và có tác dụng an thần. Hột rau Cần giúp chống đầy hơi, sình bụng, kích thích sự bài tiết và làm tăng lượng nước tiểu. Nó còn có tác dụng làm gia tăng sự ham muốn tình dục.

Chữa phong thấp và thống phong (gout): các nguyên tố kiềm trong Cần tây có tác dụng trung hòa các chất acid nhờ đó rau Cần chữa được các bệnh do acid tăng cao trong máu như u rê huyết cao, nhiễm trùng máu, bệnh phong thấp và thống phong. Lấy hột đun lấy dịch chiết rồi uống mỗi ngày sẽ có hiệu quả cao hơn dùng lá tươi.

Chữa viêm dây thần kinh: uống dịch ép từ 100 g rau Cần phối hợp dịch ép củ Cà rốt tươi sẽ chữa được bệnh viêm dây thần kinh, chúng bệnh gây ra do sự thoái hóa lớp vỏ bọc các dây thần kinh, phương thuốc này giúp giảm các triệu chúng đau đớn và giúp hồi phục sự thoái hóa trên.

Các rối loạn về máu: rau Cần được sử dụng để điều trị các bệnh như thiếu máu, ung thư máu, bệnh Hodgkin, các chứng xuất huyết. Cần tây với hàm lượng magnesium và sắt cao, uống dịch ép rau Cần và Cà rốt mỗi ngày rất hiệu quả trong điều trị các chứng bệnh nêu trên.

Các bệnh đường hô hấp: sử dụng hột Cần tây có tác dụng làm giảm co thắt và được dùng chữa hen suyễn, viêm phế quản, viêm màng phổi và bệnh lao phổi.

Chữa rối loạn tiêu hóa: 1 muỗng hột Cần tây, ngâm trong một ly sữa trong 5 – 6 giờ, sau đó nghiền hột trong sữa và uống sẽ khỏi các chứng rối loạn tiêu hóa như đầy hơi, sình bụng.

Ngừa bệnh sỏi thận: rau Cần tây được xem là thực phẩm giúp ngăn ngừa sự hình thành sỏi thận.

Chữa suy nhược cơ thế: lấy 1 muỗng bột rễ rau Cần tây khô hòa chung 1 muỗng Mật ong, uống 2 lần mỗi ngày sẽ là một loại thuốc bổ giúp điều trị bệnh suy dinh dưỡng ở trẻ em và suy nhược cơ thể ở người trưởng thành.

Chữa mất ngủ kinh niên: nước ép rau Cần trộn chung với một muỗng Mật ong làm thành một thức uống ngon miệng, uống mỗi tối trước khi lên giường ngủ sẽ giúp thư giãn từ từ và đi vào một giấc ngủ êm ái và bình yên.

Chữa huyết áp cao: Cần tây chứa calci, sắt, phosphor, giàu protid – gấp đôi so với các loại rau khác, Cần tây còn chứa nhiều acid amin tự do, tinh dầu, mannitol, inositol, nhiều loại vitamin, giúp tăng cảm giác thèm ăn, xúc tiến tuần hoàn máu tăng cường khả năng miễn dịch và bổ não. Cần tây tính mát, vị ngọt, nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh rau Cần có tác dụng hạ huyết áp rõ rệt, thời gian duy trì tùy theo liều lượng nhiều hay ít và trên từng đối tượng.

Chữa bệnh viêm khớp cấp: Cần tây hữu hiệu trong việc chữa trị bệnh viêm khớp. Để có hiệu quả tối đa, lấy lá Cần tươi ép dịch chiết rồi uống trong ngày 2 – 3 lần, chỉ dùng lá, không lấy cọng. Nhai lá hoặc hột rau Cần có tác dụng ngừa sâu răng, chữa cảm cúm.

Rau Cần tây - vừa là thức ăn vừa là vị thuốc đa dụng - Ảnh 2

Các công dụng khác: Cần tây được dùng làm thực phẩm, ăn sống như xà lách, hoặc các hình thức chế biến khác như nấu xúp hoặc dùng chung với các loại rau củ hoặc gia vị khác trong các món xúp hoặc món hầm, xào thịt…. Mỗi ngày nên ăn 1 nhánh Cần tây là đủ. Nước ép hạ mỡ máu:

Rau Cần nhỏ 50 g (thứ bẹ lá lớn: 100 g)

Cà rốt 1 củ (100 g)

Củ Cải trắng hoặc đỏ 100 g

Táo hay Chuối chín 1 trái (200 g)

Cà chua chín 1 trái (100 g)

Ép lấy nước cốt uống mỗi ngày (xác dùng nấu canh ăn). Dùng trong 3 tháng liền rồi xét nghiệm máu kiểm tra. Tuy nhiên, dù Cần tây có nhiều công dụng hữu ích cho con người, vừa làm thúc ăn vừa làm thuốc phòng và trị bệnh nhưng cũng cần chú ý các điều sau đây:

•    Không ăn thường xuyên với thịt bò hoặc lòng của động vật vì ăn nhiều dễ mắc bệnh gout.

•    Nên chọn lựa kỹ các cành lá trước khi dùng, những nhánh khô giòn nên loại bỏ, chỉ dùng những phần xanh tươi của thân lá vì như thế mới giữ được nhiều vitamin.

•    Rau Cần kỵ thai ở liều lượng cao, vì sự co thắt cơ tử cung quá mạnh sẽ gây sẩy thai, do đó phụ nữ đang mang thai cần cẩn thận không dùng nhiều rau Cần.

•    Rau Cần giúp giữ vững phong độ của các đấng mày râu nhưng cũng không nên lạm dụng quá sẽ gây hiệu quả ngược với mong muốn.

Ngoài ra quả của Cần tây còn được dùng để cất tinh dầu trong công nghiệp, để làm hương liệu và trong ngành công nghiệp làm thơm cao thịt khi chế thành viên. Gần đây nhân dân ta dùng rau Cần tây phổ biến nhất là chữa bệnh huyết áp; mỗi ngày sẽ dùng toàn bộ 1 cây cần tây tươi, thái nhỏ, đem đun nước uống, chia thành nhiều lần uống trong một ngày. Cũng có thể dùng cây phơi khô trong bóng mát. Có tác dụng hạ huyết áp và cũng có tác dụng lợi tiểu. Khi dùng thấy có kết quả thì nên thôi ngay, không nên kéo dài.

Nguồn tổng hợp