Những bức tranh ảo giác của những nghệ sĩ Anh-điêng ở Mexicô

Những bức tranh ảo giác của những nghệ sĩ Anh-điêng ở Mexicô

August 28, 2018 0 By Nga Truong

José Beniter chậm rãi nhai lá cây Peyotl (một loại cây xương rồng ở Mexicô, có tác dụng gây ra ảo giác – ND). Đây là lần thứ hai ông nhấm nháp thứ lá này trong buổi sáng.

Vì ông còn phải đợi những tia nắng đầu tiên rọi tới chiếc khung vẽ bằng gỗ đã phủ sáp đặt trước mặt ông. Tác dụng của cây xương rồng gây ảo giác đã đưa ông tới cõi lâng lâng như sắp được tiếp xúc với các thần thánh, chứ không phải ông đang ngồi trong sân nhà bằng đất nện của ông nữa. Đậy là nơi cho ra những bức tranh ảo giác của những nghệ sĩ Anh-điêng ở Mexicô.

Dưới tác động của sức nóng, sáp bắt đầu mềm ra. Đã đến lúc ông làm việc. Ngước mắt nhìn bầu trời, ông hình như đang lắng nghe những lời chỉ giáo. Với những sợi len đủ màu sắc, ông dán lên khung vẽ đầy sáp đang chảy ra: José phác ra những họa tiết kỳ lạ. Những hình dáng nửa người, nửa vật xuất hiện trên cái mà người ta gọi là một bức tranh thiêng liêng. Vừa ê a hát thánh ca bằng một giọng than vãn, José đã trở thành bàn tay thịt và sứ giả của thần thánh…

Chúng ta đang ở Mexicô, bang Nayarit, và José Beniter là một “maraakame” (phù thủy) thuộc bộ lạc Huichols. Những người Anh Điêng của bộ lạc này có nguồn gốc tiền-Colombie đã biết giữ gìn nguyên vẹn nền văn hóa của họ. Hàng năm, vào dịp tuần lễ thánh, gần 7.000 người Huichols, từ các bang Nayarit và Jalisco, thực hiện một cuộc hành hương. Những người Anh Điêng đó đã đi hàng trăm kilômét với đôi chân trần và cùng quỳ về một điểm: Wiriota trong vùnq sa mạc San Louis Potosi. Ở đây mọc lên loài cây kỳ lạ là Peyotl. Mục đích của chuyến hành hương này chính là để thu hoạch cây xương rồng gây ảo giác này và họ đem về dự trữ cho cả năm.

Những bức tranh ảo giác của những nghệ sĩ Anh-điêng ở Mexicô - Ảnh 1

Trước một tục lệ đã có từ ngàn năm, nhà cầm quyền ở Mexicô không thể nào ngăn cắm bộ lạc Huichols sử dụng. Nhưng bất cứ ai không thuộc bộ tộc đó tàng trữ và sử dụng đều bị tù nhiều năm. Thần Peyotl được thờ trong các ngôi đền gọi là “Calibuey”. Người Anh Điêng thờ phụng và dâng nhiều lễ vật, trong đó có những bức tranh thiêng liêng. Chỉ có những “maraakame” mới có quyền sáng tác những tác phẩm miêu tả thần thoại bí ẩn về bộ tộc Huichols. Tác động ảo giác của lá cây peyotl và những màu sắc rực rỡ của những sợi len đem lại một kết quả đầy hoang tưởng.

Những chủ đề tôn giáo thường xuyên được lặp lại trên những bức tranh đều có quan hệ tới cuộc hành hương hàng năm, tới bốn phương trời “tạo ra vật thể của thế giới”, tới những cuộc chiến đấu của thần thánh. Bộ lạc Huichols chỉ có ngôn ngữ nói và các nhà phù thủy nghệ sĩ vẫn là những người gìn giữ một dạng văn tự hội họa. Từ hơn 10 năm nay, đất nước Mexicô đã nhận thức được tiềm năng nghệ thuật, văn hóa của bộ lạc Huichols. Và những nghệ sĩ – phù thủy cũng bắt đầu đem bán những bức tranh của họ sau khi đã thờ cúng. Những khách hàng từ Mỹ và châu Âu đến, đã biết gợi lên sự chú ý của các nhà sưu tập tranh, và nghệ thuật Huichols đã ra đời.

Ngay dù cho những pháp sư được trực tiếp gợi cảm bởi các thần thánh đi nữa, một số này vẫn có nhiều tài năng hơn những người khác. Và muốn tìm ra những bức tranh có chất lượng, phải tìm đến các ngôi làng của bộ lạc Huichols. Là trưởng tộc ở Zitakua, José Beniter là một trong những nghệ sĩ được đánh giá cao nhất hiện nay. Những tác phẩm của ông đã có mặt ở Mỹ, Nhật, Đức, Pháp, ở tuổi 50, ông chỉ huy và nuôi sống một ngôi làng có 380 người dân. Bộ lạc Huichols có một quan hệ đặc biệt về tiền bạc: khi một bức tranh được bán đi, số tiền bán được sẽ đem chia đều cho tất cả thảnh viên trong làng.

Vì thế những bức tranh đó là nguồn thu nhập duy nhất của cộng đồng. Mỗi năm 5 lần, Timothy Montana lại từ New York đến đây để mua hầu hết các tác phẩm của José. Là chủ một phòng trưng bày tranh, Timothy có một bộ sưu tập tranh của bộ lạc Huichols nhiều nhất thế giới. Thường một bức tranh có cỡ tiêu chuẩn (vuông với mỗi cạnh 90 cm), ông ta mua với giá từ 300 đến 1.000 đôla. Nhưng đem về, ông ta bán với cái giá đắt gấp 5 lần đến 10 lần. Nhưng nghệ sĩ – phù thủy José vẫn hài lòng. Bức tranh vừa bán được sẽ cho phép ông xuống núi để mua một con lợn. Và tối hôm đó, cả làng sẽ nhảy múa quanh ngọn lừa để cám ơn thần Peyotl.

Nguồn tổng hợp