Hướng dẫn cách cách tỉa, tạo dưỡng cây mai kiểng trở thành Bonsai

Hướng dẫn cách cách tỉa, tạo dưỡng cây mai kiểng trở thành Bonsai

August 17, 2018 0 By Nga Truong

Vì lẽ đó mà chúng ta nên tạo dưỡng cây hoa mai kiểng ngay từ đầu, để loại trừ những điều thiếu sót có thể xảy ra đáng tiếc!

Người nông dân ta thường nói: “thiên thời – địa lợi -nhơn hòa” điều này đồng nghĩa với sự ao ước của chúng ta, để có một mùa bội thu về cây hoa mai kiểng có hình thể, kể cả gốc rễ thân cành và thế đứng duyên dáng, trông đẹp có thể giống như “Bon sai”. Cũng năm ba năm hoặc hơn thế nữa, đành cam chịu nắng dãi mưa dầm, dày công vun trồng chăm sóc, nó mới cho ta vẻ đẹp và những chùm hoa rực rỡ có sức quyến rũ làm đẹp lòng người. Thời gian ấy đâu có phải là ít! Theo kinh nghiệm của cá nhân, cũng chỉ ngần ấy thời gian và cũng chẳng có đòi hỏi gì hơn, ở cái cốt lõi chính là “Đất – Phân – Cần -Giống” mà ra, tôi đã làm có kết quả, đạt yêu cầu nhiều vụ mùa rất tốt, xin trao đổi cùng với các bạn gần xa, nếu thấy được thì có thể chuẩn bị tư thế cho vụ mùa sau, cùng nhau áp dụng.

Giống

Chọn hạt giống tốt, là loại mai có hoa đẹp, tất nhiên cũng có trường hợp là giống tốt nhưng khi cây ra hoa lại xấu, do ong bướm thụ phấn lai tạp, bạn cứ để cây mai đó, có cách xử lý sau hoặc cách ghép mai bằng nách nút lá tiếp theo sau đây.

– Lấy hạt loại thật già chín đen đều (loại mới già đen một phần cũng được, nhưng bất đắc dĩ) đem bỏ vào chậu nước, hạt nào nổi hoặc lơ lửng vớt bỏ, hạt nào quá bé cũng dứt khoát đừng có tiếc rẻ! Pha một ít dung dịch thuốc tím khoảng 4% với nước, đem hạt tẩm ngâm một tiếng đồng hồ để sát trùng, xong trút ra để ráo.

Hướng dẫn cách cắt tỉa, tạo dưỡng cây mai kiểng trở thành Bonsai - Ảnh 1

Đất

– Nên ươm hạt giống trên nền đất cây sẽ phát triển mạnh gấp đôi so với ươm trong bịch ni lông (tuy có đơn giản, nhưng bất lợi ở những mặt khác) nên tránh làm đất để ươm trên nền xi măng.

– Nền đất phải đầm nén chặt để tránh tình trạng cây mọc có đuôi chuột.

– Dùng gỗ hoặc gạch vây thành rò, thành luống, lớn hay nhỏ tùy ý, miễn là có lối đi để còn chăm sóc.

– Cát thô là tốt nhất, đổ vào luống dày khoảng một lóng ngón tay (20mm) san bằng.

– Đất loại bột, khô, tơi xốp, loại đất phẩn phù sa đã được xử lý (phơi nắng) rồi, để cho cây mọc nhiều rễ.

Phân

– Nên dùng phân “Vi sinh Thiên Nông”, hoặc phân hữu cơ (phân chuồng) đã ủ hoai mục, tuyệt đối không sử dụng các loại phân vô cơ khác, làm chai đất, hoặc phân chuồng còn tươi, cây úa vàng chậm lớn.

– Đất và phân (liều lượng vừa phải) trộn đều, rồi đổ vào vò luống, dày khoảng 60 – 80mm là tối đa, san bằng, tránh để chỗ lồi chỗ lõm, hoặc đầu cao đầu thấp.

Cần

Hạt ươm đặt theo từng hàng từng ổ, cách nhau 50 – 60mm, đầu cuốn của hạt (nút trắng) găm xuống phía dưới mặt đất, đồng thời ấn nhẹ tay cho hạt vừa lún, khỏa bằng mặt đất là được. Như vậy khi hạt nẩy mầm khỏi bị xoay trở, giúp cho mầm ra rễ nhiều hơn, tỏa đều quanh gốc, hạn chế được đuôi chuột. Nếu đặt hạt tùy tiện lộn xuôi, lộn ngược, sẽ không tránh khỏi khi hạt nẩy mầm phải thò cái đuôi chuột ra dài mới mọc rễ để bám đất, tất nhiên rễ bị dạt về một phía, khi cây trưởng thành sẽ thấy bên thừa, bên thiếu rễ!

– Đặt ươm hạt xong, đem loại đất khô nói trên, rải đều một lớp mỏng vừa phủ kín hạt.

– Dùng thùng doa tưới nhẹ nước tránh xói, nếu không có thì phải ngậm nước vào mồm mà phun cho đều khắp.

– Tưới nước xong sử dụng thuốc trừ sâu xịt trên mặt đất và xung quanh để trừ côn trùng giun, dế, kiến (kiến rất ưa vị ngọt của hạt mai).

– Tiến hành rào chắn bảo vệ hạt ươm an toàn, tránh bị súc vật phá hoại.

Làm như vậy độ nẩy mầm của hạt sẽ đạt đến mức tối đa một trăm phần trăm, cây mọc phát triển rất mạnh, chóng lớn và xanh tốt. Lưu ý: đối với những ngày đầu mầm chưa mọc hoặc đã mọc rồi mà cây vẫn còn non không nên tưới nước quá nhiều và nặng tay, gây ra sự xiêu dạt, úng nước, mầm không chịu nổi! Chỉ tưới ít, vừa phải để giữ độ ẩm, mầm mới phát triển thuận lợi. Khoảng ba tháng sau có thể bón phân vi sinh để thúc cây mau lớn, rải lên mặt đất rồi tưới nước, tránh dùng phân chuồng vào lúc cây còn non dễ gây xây xát dập lá, úa rũ!

Thời gian uốn nắn phù hợp

Khi thấy cây lớn chớ vội bứng đem trồng mà phải chờ đến dịp mùa mưa, từ tháng 8-9 âm lịch của năm đó, mới đem trồng. Các tháng 4 tháng 5, ở miền trung tuy có mưa rào, nhưng sau đó trời lại nắng gắt với mùa hè đổ lửa ve kêu, cây bứng bị động rễ không thể chịu nổi! Còn tháng 10-11-12 đang đông lạnh lẽo, mưa nhiều, gây ra bão lũ, hết bão lũ đến sương giá. Lại càng không nên để đến sang xuân năm sau vì đầu năm sương muối cuối năm gió mùa! Vậy chỉ có thời điểm nói trên (tháng 8 tháng 9) là hợp lý nhất, trời thu mát, ít nắng lại có mưa lai rai, rất thuận lợi, hơn bất cứ lúc nào hết dù có động rễ cây vẫn không sao.

Hướng dẫn cách cắt tỉa, tạo dưỡng cây mai kiểng trở thành Bonsai - Ảnh 2

Trồng lúc này vừa đúng dịp, cây cũng vừa có độ tuổi gốc rễ còn tơ mềm, dễ sửa uốn ở phần bộ đế đẹp, theo cách làm sau đây: Trước tiên cần phải chuẩn bị các thứ như: Chậu loại nhỏ vừa đỡ tốn đất, vừa ít tốn chỗ để. Kiểm tra lại chậu, tối thiểu phải có hai lỗ thoát nước, nếu không đủ thì đục, xoi thêm. Đá gạch vỡ một hai (10x20mm). Sạn sỏi một một (10x10mm). Cát thô. Đất trồng không trộn bất cứ một loại phân nào (gây xót rễ) vẫn dùng loại đất phù sa là tốt nhất. Lạt buộc loại tự hủy (tre, dan, nứa, lát).

Cọc vót nhọn một đầu bằng chiếc đũa con. Que nhỏ bằng sống lá dừa tươi, kích cỡ hai loại: loại dài khoảng 120mm, nhọn hai đầu, xoắn gập đôi làm kẹp ghim; loại ngắn khoảng 60mm, nhọn một đầu để găm chận rễ cây trồng và một số mẫu tre ngắn. Khi tiến hành làm, tháo gỡ bờ rò, rồi lần lượt từng cây một, từ ngoài vào trong, moi gạt hết lớp đất mặt đưa ra ngoài. Bứng cây nào trồng cây nấy (tránh bứng nhiều cùng một lúc), có thể nắm gốc rút từ từ nhẹ tay, nâng dần cây lên khỏi lớp cát, rất dễ (nhờ có cát rễ không đứt).

Nếu khi làm gặp trời vừa mưa, đất bám vào rễ nhiều, thì đem cây bỏ vào chậu nước rửa dũ sạch, rồi để ra ngoài cho ráo nước. Lúc bấy giờ dùng đá gạch vụn bỏ vào chậu một lớp sát đáy để tạo nhiều kẽ hở rút nước, lớp trên rải thêm sạn sỏi cho bằng, trên nữa là cát (tránh dùng cát mịn) dày khoảng 20mm. Chính ba lớp Đá – Sạn – Cát này rất đảm bảo cho việc thông thoát nước, dẫu cho có mưa triền miên nhiều ngày thì trên mặt chậu không bao giờ thấy đọng một giọt nước, rất tốt! Riêng lớp cát đã là một điều kỳ diệu để cho cây khỏi cháy lá, quăn đọt, giữa trưa hè đổ lửa lại càng rất tốt!  Tiếp trên là lớp đất trồng, nhiều hay ít là tùy ở chậu sâu hay cạn. 

Đem cây đặt vào giữa trên mặt lớp đất trồng ấy, nếu là cây đã có sẵn cành chân rồi thì để cây nghiêng khoảng 30 – 40 độ về phía có cành chân đó rồi dùng cọc cắm xiên và lạt buộc giữ khỏi bị xiêu đổ, dùng que gạt banh rễ trải đều quanh gốc, có thể co kéo nhẹ tay, đưa những rễ dài vào sát gốc rồi buộc chặt ở những chỗ còn thiếu rễ, về sau chúng kết dính với nhau trông như tại gốc mọc ra rễ, khỏi có khuyết tật chỗ thừa, chỗ thiếu, đồng thời sửa uốn một số rễ dài cong cong như chữ S rất đẹp, dùng que cắm ghim giữ, dùng các mẫu tre kê lót cố định cho nó, để về sau có được bộ rễ nổi, đều đặn dễ coi, chẳng khác nào như càng con cua bò lổm chổm trên mặt đất mà nhiều người rất ưa thích.

Khi thấy đã ổn, dùng đất bột khô rắc vào những chỗ hở của rễ và lay chậu, tưới nước để cho đất lắng đều khắp rồi tiếp tục cho đất thêm phủ cho kín rễ. Nếu có phân bánh dầu cắt từng lát bằng ngón tay, đặt quanh gốc 3-4 miếng, trên cùng là lớp đất phủ kín bánh dầu. Nhớ phun thuốc trừ sâu để trừ kiến và chuột. Nếu không có bánh dầu thì dùng vài nhúm phân vi sinh Thiên Nông rắc lên trên cùng. Hằng ngày tưới nước thường lệ.

Trường hợp cây độc thân hoặc cây đã có cành mà khoảng cách xa gốc, trống chân, cũng có thể dùng nó làm cành chân ở gốc được, bằng cách gần chỗ gốc và rễ ta uốn một vòng tròn có đường kính khoảng 15 – 25mm  mục đích vừa giải quyết  cho cây thấp lùn, vừa tạo được bộ đế gốc rễ có hình thù lạ, ngộ nghĩnh, khác thường mà rất đẹp! Vậy phải làm nhẹ tay vừa nắn vừa uốn từ từ, thân nó vừa giáp vòng, dùng que kẹp buộc giữ cố định, rồi đem cây cũng đặt lên trên lớp đất trồng trong chậu và làm tương tự như cách nói trên. Sở dĩ đặt cây có độ nghiêng là để tạo sẵn thế uốn ngược lại, có dáng thế như “Bonsai” sau này, riêng đối với những cây độc thân không có cành, cứ để đó rồi sẽ có cách bắt buộc nó phải mọc cành.

Một điều cân nhắc đến là: tuyệt đối không được phép uốn, cắt tỉa bất cứ một cành nhánh nào, để cho cây phát triển theo chiều hướng tự do, mới được sung sức chóng lớn, sang năm sau rễ bám chặt vào đất mới tỉa cắt uốn sửa cho gọn gàng. Đến đây nỗi bận tâm ước ao của chúng ta không còn đáng là bao nhiêu, có lẽ sẽ được toại nguyện khi thực hiện theo biện pháp tạo dưỡng cho cây mai kiểng ngay từ đầu, có lợi thế nhiều mặt, rất có giá trị về nghệ thuật, có thể nói tương lai nếu không giống được như “Bon sai”, thì cũng chẳng có thua kém gì ai…!

Với cách tỉa mai vàng trở thành bonsai trên đây, bạn có thể tự sửa thế bonsai cho cây mai của mình mà không cần phải thuê người làm ngoài đâu nhé. Chúc các bạn thành công!

Nguồn tổng hợp