Chuyện tình ngàn năm của người Trung Quốc với thức ăn

Chuyện tình ngàn năm của người Trung Quốc với thức ăn

October 22, 2018 0 By Nga Truong

Một đam mê điên cuồng hay một tình yêu có lý trí? Chỉ cần chút ít quan sát và một ít hiểu biết về ẩm thực Trung Quốc (TQ) để có thể có được câu trả lời.

Cách đây hàng ngàn năm, Khổng Tử đã nói rằng thức ăn là “nhu cầu hàng đầu của mọi người”. Chẳng biết do lòng tôn kính đối với nhà hiền triệt hay chỉ do ngẫu nhiên mà người TQ xử lý thức ăn không chỉ với lòng tôn trọng mà cả với niềm đam mê nữa.

Trong ngôn ngữ TQ không có từ để diễn tả một cái gì như là “ăn một chút xíu”, và câu chào phổ biến “Chi fan le ma?” cộ nghĩa là “Bạn đã ăn chưa?” Sự cần thiết đã buộc người TQ ăn bất cứ thứ gì mọc trên đất, thứ gì di chuyển và thứ gì bay trên trời. Nhưng mọi người đã biến nhu cầu đó thành một phẩm chất, và ngày nay ẩm thực TQ có thể tự hào là bao hàm nhiều món ăn nhất thế giới (khoảng 5.000 món). Những món ăn đó có thể chia thành nhiều kiểu cách và nhiều loại tuỳ theo vùng địa lý, quốc tịch hay cộng đồng xã hội đã chế biến, chuyển thể hay chỉ dùng độc nhất món đó, và có những món ăn gia đình, chính thức, vương giả hay y dược.

Chuyện tình ngàn năm của người Trung Quốc với thức ăn - Ảnh 1

Có những món ăn lạnh, nóng hay ngọt, và nhiều món xúp được chia thành nhiều loại tuỳ theo cách nấu nướng. Mỗi món ăn TQ không thể tách rời khỏi lịch sử khởi nguồn của nó. Nó đã thấm đượm ảnh hưởng của vùng địa lý, điều kiện khí hậu, tài nguyên thiên nhiên, tập quán địa phương cũng như các yếu tố xã hội và văn hoá. Tại TQ, ăn uống hàm ý nhiều hơn cả việc làm đầy dạ dày: thức ăn luôn mang theo một tầm quan trọng và ý nghĩa. Điều này có thể dễ nhận thấy trong dịp Lễ mùa xuân. Mỗi món ăn trên bàn đều có một ẩn ý: cam để chúc may mắn và hoạnh tài, cá là sự giàu sang, gà cũng là may mắn, hạt dẻ để cầu cho thu nhập cao hơn, còn tàu hũ là hy vọng được giàu có.

Các cặp uyên ương dùng những viên bột nếp ngọt để cầu mong cho cuộc hôn nhân sẽ là một trải nghiệm êm đêm và hoà hợp. Trên giường tân hôn họ sẽ nhận được những quả hồ đào, chà là, kẹo và cam do cha mẹ tặng: đó là mong muốn họ sẽ có con thật sớm. Khi đứa bé đầy tháng, người mẹ sẽ được tặng những quả trứng luộc sơn đỏ, điều đó có nghĩa là cô đã “sạch sẽ” và có thể vào đền thờ để cầu nguyện. Một câu ngạn ngữ cổ của TQ bảo rằng “Đối với một người, thức ăn là điều quan trọng nhất”. Chính vì thế nên người ta phục vụ mỗi bữa ăn với sự nghiêm túc và tôn trọng.

Người TQ ăn mỗi ngày 3 bữa, và tại nhà hàng họ gọi món ăn với sự trang nghiêm nhất. Mỗi thực khách sẽ được hỏi thích ăn món gì. Đối với người TQ, thức ăn không chỉ liên quan đến dạ dày mà đó còn là một thú vui, vì thế họ ăn rất chậm rãi và thưởng thức càng nhiều món càng tốt. Vào các dịp lễ, có hàng chục món ăn trên bàn, và nhiều người vẫn còn tuân thủ truyền thống: trước tiên là “8 món ăn chơi” gồm có gà, đậu, trứng vịt băc thảo, tôm và rau cải các loại. Kế đó đến những món ăn nóng, và cũng phải là 8 món. Thường khi món cuối cùng là một con cá trọn vẹn – cầu chúc may mắn và thịnh vượng. Cơm được dọn vào giữa hay cuối bữa ăn.

Trái với phương Tây, món súp (canh) được dọn vào lúc cuối, vì người TQ cho rằng như thế tốt cho sự tiêu hoá, và rõ ràng là họ có lý. Sau cùng là các món ngọt. Khi trái cây được dọn ra có nghĩa là bữa ăn đã kết thúc. Trong một bữa ăn theo kiểu TQ, món ăn không được dọn riêng cho từng người mà chung cho tất cả thực khách, và mỗi người có thể gắp cho mình hay cho người khác món ưa thích. Trên bàn ăn mọi người đều bình đẳng vì người TQ thích kiểu bàn tròn có mâm xoay để mỗi người dễ dàng gắp món mình chọn.

Chuyện tình ngàn năm của người Trung Quốc với thức ăn - Ảnh 2

Phong cách lịch sự trên bàn ăn là mỗi thực khách có thể rót rượu cho người khác và nâng ly mời người khác. Người TQ thích chúc tụng và uống đến giọt rượu cuối cùng trong ly trong khi nói “Gan Bei! Gạn Bei!” (nốc cạn!). Người ta thường thấy thực khách xoay ngược ly xuống để chứng tỏ lòng dũng cảm và trung thực khi uống hết ly. Gõ ly có thể được chấp nhận, và nếu bàn ăn quá rộng, nên mọi người không thể cụng ly với nhau, thực khách sẽ gõ ly xuống mâm ở giữa bàn. Tại nhiều nước, người ta đến nhà hàng không chỉ để ăn mà còn để gặp gỡ, trò chuyện và đôi khi khiêu vũ. Còn ở TQ thì khác, mọi người đến đấy chỉ với một mục đích duy nhất là ăn.

Tất cả đều nhắm đến mục đích đó, vì thế nhiều khi nội thất trong nhà hàng rất đơn sơ. Giờ mở cửa nhà hàng cũng được ấn định bởi sự tiêu thụ thức ăn, vì thế ít có nhà hàng nào mở cửa quá 22 giờ, vì đến giờ đó người Trung Quốc đã dùng bữa rồi. Nhưng có một điều chắc chắn là dù nhà hàng có vẻ tầm thường, nhưng món ăn lại luôn chất lượng.

Nguồn tổng hợp